Zoeken naar de juiste bril

Blog Lydia Haverkort
maart 2017

Jesse Klaver heeft een fantastische verkiezingscampagne gevoerd. Via sociale media en dynamische bijeenkomsten wist hij grote groepen jongeren voor zijn groene en linkse agenda te enthousiasmeren en aan zijn partij te verbinden. Dit deed hij met de boodschap: “Ik wil Nederland veranderen”. Met de gecommuniceerde waarden optimistisch, idealistisch en ambitieus. Wat kunnen wij, organisaties werkzaam in een domein in transformatie, hiervan leren?

De afgelopen jaren zijn partijen in het sociale domein en de jeugdzorg vooral druk geweest met de transitie en nog onvoldoende met de transformatie. Organisaties en gemeenten zitten samen en alleen om tafel, te overleggen hoe we het als Nederland anders kunnen doen.  We willen allemaal een transformatie, we voelen veel bij ‘terug naar de bedoeling’ zoals Wouter Hart dat beschreef in zijn boek “Verdraaide organisaties”. Maar… weten we wat we daar precies mee bedoelen? Wat we willen bereiken? Hebben gemeenten en organisaties een heldere visie op transformatie?

In het boek “Hoe de verzorgingsstaat verbouwd wordt” van Albert Jan Kruiter, Femmianne Bredewold en Marcel Ham wordt transformatie beschreven aan de hand van zeer herkenbare voorbeelden. De conclusie luidt dat het bijna overal aan een visie ontbreekt. Geen duidelijk geformuleerde visie en onvoldoende instrumenten die hieraan bijdragen. Dit is een signaal waar gemeenten en organisaties mijns inziens hun voordeel mee kunnen doen!

Vanuit de gedachte ‘als we blijven doen wat we deden, krijgen we wat we kregen’ vraag ik me af hoe anders, hoe innovatief, hoe vrij wij als organisatie zelf kunnen denken. Hoe (on)afhankelijk zijn wij zelf van de huidige systeemwereld? Ik hoor, als relatieve nieuwkomer in dit werkveld, dat sociaal werk  de aangewezen partij is om de transformatie te helpen vormgeven. Samenlevingsopbouw is het domein van het opbouwwerk. Maar kunnen we echt innoveren als de huidige partijen, gemeenten en organisaties uit welzijn en zorg, de dominante partijen in de transformatie zijn? Ik denk van niet. Hoe verleiden we gemeenten en organisaties meer ruimte te geven in en aan de leefwereld, aan professionals met mensen in de wijken, aan vanuit de bedoeling te handelen? En… hoe kunnen we het echt anders doen?

De gemeente Dinkelland heeft mij gevraagd deel te nemen aan een denktank “Privaat vs. Publiek en de transformatie”, die andere oplossingen wil bedenken voor de invulling van het huidige sociale domein. In die denktank zitten onder andere een wethouder, een ambtenaar, een universitair docent/innovatieve denker, een inwoner, een fysiotherapeut en een ondernemer. Ik ben benieuwd wat daar uit komt!

Natuurlijk staan onze professionals dagelijks in verbinding met mensen uit de wijken voor wie ze werken. Met deze mensen zouden we meer in gesprek moeten gaan over de inrichting van het sociale domein. Van onderop.  Maar voor het versterken van burgerkracht is ook noodzaak nodig. Zolang er voorzieningen zijn, zullen mensen daar ook gebruik van maken. Moeten we misschien noodzaak laten ontstaan? Kwetsbare mensen kunnen dan tussen wal en schip vallen. Maar veranderen zonder noodzaak blijkt heel lastig. Daar is wel lef voor nodig. En visie.

We kijken allemaal door de bril die we nu eenmaal op hebben. Ik heb het gevoel dat we nieuwe brillen nodig hebben om nieuwe oplossingen te kunnen zien. Naarstig zoek ik naar de juiste bril.

Lydia Haverkort,

directeur Wijkracht