Inloggen
home > boekbesprekingen > de nieuwe welvaart

De nieuwe welvaart                         

Trendwatchers ontsluiten spectaculaire beelden van onze toekomstige samenleving die vaak utopisch op ons over komen. In “Metamorfose; de nieuwe welvaart” schetst futuroloog Wim de Ridder een wereld met elektrische auto’s zonder auto-ongelukken en gratis elektriciteit, een wereld waarin iedereen zich veilig voelt en zelf baas is over zijn gezondheid. De Ridder is niet bepaald een wazige toekomstvoorspeller met een glazen bol. Deze directeur van Futures Studies was tot 2015 hoogleraar Toekomstonderzoek aan de Universiteit Twente. In zijn Verdiwel Lezing zal hij onder meer een aantal tools belichten waarmee organisaties voor sociaal werk meer klanten kunnen helpen tegen dezelfde of lagere kosten.

 

Sinds de introductie van internet hebben digitalisering en robotisering tot grote veranderingen geleid. Niet alleen zijn steeds meer mensen digitaal met elkaar verbonden, ook steeds meer apparaten communiceren met elkaar in het internet of things. ‘We beleven ondertussen de opkomst van zelfrijdende auto’s die digitaal verbonden zijn met andere weggebruikers, we gebruiken sensors in de tuinbouw die de ontwikkeling van planten volgen en daarover rapporteren en we registreren belangrijke lichaamsfuncties van onszelf om tot betere gezondheidszorg te komen.’ Er komen steeds meer gezondheids-apps en steeds meer mensen doen aan ‘selftracking’: ze houden dagelijks bij hoeveel ze bewegen, wat ze eten  en meten dagelijks hun hartslag en bloeddruk. De ontwikkelingen in DNA-onderzoek gaan razendsnel, zodat het steeds makkelijker wordt om met DNA-onderzoek erfelijke ziektes op te sporen.  De Ridder verwacht dat mensen in de toekomst steeds vaker zelf genetisch onderzoek zullen uitvoeren.

Kunstmatige intelligentie gaat een steeds belangrijkere rol spelen in de gezondheidszorg. Een interessant voorbeeld is  de supercomputer Dr. Watson van IBM, waarvan het geheugen 600.000 medische artikelen en behandeldossiers van 1.500 patiënten omvat. Artsen gebruiken deze computer om tot goede beslissingen te komen bij de aanpak van longkanker en beschouwen de adviezen van Dr. Watson als een goede second opinion.  IBM is er van overtuigd dat Dr. Watson betere diagnoses stelt dan artsen. Er is een Watson 2 op komst die röntgenfoto’s kan analyseren en van de toekomstige Watson 3 ‘wordt verwacht dat deze met artsen in gesprek kan gaan om vervolgens tot een gezamenlijk oordeel over diagnose en behandeling te komen’.

De Ridder verwacht dat er in de toekomst steeds meer verbindingen worden gemaakt tussen computers en het menselijk brein. ‘Het vooruitzicht dat het menselijk lichaam niet meer nodig is om hersenen hun werk te laten doen, is fascinerend en beangstigend tegelijk.’ In 2015 ontdekten wetenschappers al dat het mogelijk was om ‘om met je gedachten een vliegtuig te besturen’. En dat is nog maar het begin.

De Ridder heeft een positieve, optimistische kijk op de toekomst en is er van overtuigd dat digitalisering en robotisering resulteren in steeds meer welvaart en welzijn voor iedereen: inclusief kwetsbare burgers. Dat blijkt ook uit de ambities op verschillende leefgebieden, opgenomen in hoofdstuks als: ‘We gaan door tot alle auto-ongelukken de wereld uit zijn’; ‘We gaan door tot elektriciteit gratis is’; tot  iedereen zelf baas is over zijn gezondheid; iedereen zich veilig voelt;

iedereen tenminste één dag per week passend betaald werk heeft; iedereen koopt wat bij hem past.

Steeds meer bedrijven omarmen het zogenoemde “zero concept”; duurzaam en veilig. Maatschappelijke opbrengsten staan centraal. Zo heeft Tesla, een producent van elektrische auto’s, als doelstelling: wij gaan door tot alle auto’s elektrisch zijn. Doelstelling van Google is doorgaan tot alle verkeersongelukken tot het verleden behoren en de Europese Unie wil dat in 2020 alle nieuwe woningen energieneutraal zijn.

Toch is De Ridder niet alleen optimistisch. Hij ziet ook risico’s en een existentiële vraag die nog niet is beantwoord: ‘leidt de opkomst van digitale technologie tot een maatschappelijke orde waarin mensen elkaar respecteren en samen optrekken om de kwaliteit van het leven op aarde te verbeteren?’ Hij ziet ook risico’s in de digitale verbondenheid van miljarden mensen en de digitale beschikbaarheid van zoveel persoonlijke informatie. Technologie kan weliswaar welvaart voor steeds meer mensen opleveren, maar de verdeling van welvaart is verweven met machtsposities. De Ridder voorspelt: ‘de komende decennia zijn turbulent in velerlei opzicht en gevaarlijk vanwege de machtsstrijd die op vele fronten zal worden uitgevochten.’

“Metamorfose; de nieuwe welvaart” van Wim de Ridder is een uitgave van Vakmedianet. Prijs: € 34,50.