Inloggen
home > boekbesprekingen > de zelfbewuste leider

De zelfbewuste leider

We leven in een turbulente wereld waarin veranderingen steeds sneller gaan. Volgens Godfried IJsseling zijn vele menen ‘vooral bezig met overleven in een razendsnelle en veeleisende wereld van deadlines, marktwerking en een overdaad aan informatie’. Alles draait om een systeem van marktwerking, concurrentie, economie en globalisering dat leiders reduceert tot ‘uitvoerders van noodzakelijke stappen, tot manager van een proces dat eigenlijk al vastligt.’ Zij raken het contact met zichzelf kwijt. In zijn nieuwe boek zet IJsseling uiteen hoe je je leiderschap herwint door zelfbewustzijn.

 

Godfried IJsseling is als psycholoog, trainer en coach verbonden aan trainingsinstituut voor leiderschap en persoonlijke ontwikkeling De Baak. Hij is ervan overtuigd dat we – vaak onbewust – overtuigingen aanhangen die het systeem van markwerking, concurrentie, economie en globalisering ondersteunen en versterken, zoals het idee dat consumeren of efficiëntie ons gelukkig maakt. Of het idee dat we wel móeten strijden, omdat we anders niet zullen overleven.

IJsselings uitgangspunt is: ‘leidinggeven aan anderen begint bij leidinggeven aan jezelf’. En dat begint op zijn beurt bij zicht krijgen op: wat je denkt, doet en voelt. Zicht op jezelf dus. Ofwel: zelfbewustzijn. ‘Er zijn geen pasklare oplossingen, het is verre van makkelijk, maar er is wel een uitgangspunt: dat uitgangspunt ben jezelf. (…) Leidinggeven is niet controleren, maar sturen, beïnvloeden, begeleiden. Net als Martin Luther King, die geen controle had over de rassenhaat in de VS van die tijd, maar die wel wist waarnaar hij verlangde.’ King had een droom en IJsseling betoogt dat als je leiding geeft aan jezelf, je terug komt ‘bij wie je in wezen bent’ en weer contact maakt met je dromen en verlangens.

IJsseling analyseert een aantal begrippen waar we gewoonlijk niet zo bij stil staan, zoals ‘het zelf’ en ‘zelfbewustzijn’. Het zelf omvat ‘je binnenwereld van waarnemingen, gedachten en gevoelens’. Door deze innerlijke processen begrijp je de wereld om je heen, die je zelf ook beïnvloedt door je acties, die bepaald worden door je innerlijke processen. Dat proces voltrekt zich volgens IJsseling grotendeels onbewust. Dat zelf kan zich echter op foutieve waarnemingen of veronderstellingen baseren. Bijvoorbeeld de veronderstelling dat de aarde onze manier van leven onbeperkt kan faciliteren, terwijl nu steeds meer mensen overtuigd raken van het belang van duurzaamheid. Het zelf heeft dus een leider nodig en dat is je bewustzijn. Het bewustzijn van je zelf is het zelfbewustzijn en dat is volgens IJsseling je innerlijke leider, die de taak heeft ‘het zelf steeds weer te herinneren aan de werkelijkheid, zowel die omtrent je binnenwereld, als ook de werkelijkheid om je heen.’ Een echte leider vraagt zich dus steeds af: Kloppen mijn overtuigingen? Is wat ik voel, denk en doe in overeenstemming met de werkelijkheid of niet? Zo niet, hoe is die vergissing dan ontstaan? IJsseling beschrijft uitgebreid hoe je contact met je binnenwereld kunt maken en hoe je via (zelf)onderzoek een eigen visie ontwikkelt. Maar ook hoe je zeggenschap houdt over je denk- en gevoelswereld. Martin Luther King is een inspirerend voorbeeld: ‘Steeds ondervroeg hij zichzelf, zijn overtuigingen en idealen, en zo bouwde hij aan en realistische, moreel hoogstaande en inspirerende visie’. Dat maakte hem tot een ‘realistische dromer’.

Twee hoofdstukken gaan over het ego. Dat definieert de auteur als je ‘zelfgecreëerde zelf’, met andere woorden de interpretatie van wie je zelf bent. Dat klopt nooit helemaal. Je kunt van jezelf denken dat je optimistisch, perfectionistisch, onzeker of creatief bent, terwijl je omgeving dat anders ervaart. Het ego kan functioneren als een zichzelf vervullende voorspelling. ‘En daarmee doe je jezelf soms tekort, óf je overschat jezelf’. En egocentrisme kan ons in grote problemen met de omgeving brengen. Bovendien kan het ego ervoor zorgen dat we onszelf als ‘onaf’ of niet goed genoeg voelen en ons laten opjagen. Je hebt je zelfbewustzijn nodig om te beseffen dat je het ego ‘hebt en niet bent’. Het is dus zaak om zeggenschap over je ego te krijgen en daarvoor geeft IJsseling zes tips: je verhouden tot wat is; voelen, niet denken; stilstaan bij jezelf; stoppen met vechten en je best doen; de weg naar je innerlijke stilte leren kennen; een visie ontdekken, geworteld in de realiteit.

Om onszelf te beschermen bouwen we muren tussen onszelf en de wereld om ons heen en construeren we patronen in ons denken, voelen en doen. Die krijgen vorm in onbewuste routines. In de laatste hoofdstukken beschrijft IJsseling hoe we ons kunnen bevrijden van zelfgecreëerde verhalen over onszelf en de wereld. Dan kunnen we zelf sturen en verdiepend leren. Dat is het hoogste niveau van leren, waarbij we vooral naar ons zelf kijken en nadenken over hoe wij met ons eigen denken, ervaren en leren omgaan. Een manier van denken die niet alleen kan leiden tot een transformatie van ons leren zelf, maar als resultaat daarvan misschien ook tot een transformatie van de wereld om ons heen.

 

“De zelfbewuste leider; naar het hart van persoonlijk leiderschap” van Godfried IJsseling is een uitgave van Scriptum. Prijs: € 22,50.