Inloggen
home > boekbesprekingen > denkend aan nederland

Belangrijkste conclusie uit het onderzoek “Denkend aan Nederland” van het Sociaal en Cultureel Planbureau is dat er volgens veel Nederlanders sprake is van een “Nederlandse identiteit”. Het nationaal bewustzijn herleeft in veel landen. Dat klinkt niet alleen door in de verkiezingsleus “America first” van president Trump en het adagium “I want my country back” van de Brexit, maar ook in programma’s van alle Nederlandse politieke partijen tot en met televisie-uitzendingen als “Ik hou van Holland”. En er is veel discussie over de canon van onze vaderlandse geschiedenis.

 

Vrijheid is één van de belangrijkste kenmerken van onze samenleving, maar tegelijkertijd is er spanning tussen enerzijds ‘mensen die zich verbonden voelen met Nederland op basis van symbolen en tradities’ en anderzijds ‘mensen die juist binding met Nederland ervaren op basis van burgerlijke vrijheden’. Ondanks een ‘grote mate van overeenstemming’ is er – versterkt door sociale media – sprake ‘van een gepolariseerd land’ Daarbij gaat het om debatten waar uitersten worden opgezocht, zoals de discussie over meer of minder EU en behoud of afschaffing van Zwarte Piet.

Daar staat tegenover dat mensen deel willen uitmaken van een groter geheel en behoefte hebben  aan een samenbindend verhaal. Volgens de filosoof Francis Fukuyama is nationale identiteit van groot belang voor de kwaliteit van de overheid en de democratie.

 

Top 20

Onder 5.000 Nederlanders voerde het SCP een grootschalige enquête uit over de Nederlandse identiteit. Volgens 41% is die identiteit er zeker, volgens 42% is daar ‘in sommige opzichten sprake van’ en 6% vindt dat er helemaal geen Nederlandse identiteit bestaat.

De tien hoogst scorende elementen van onze nationale identiteit zijn:

  1. de Nederlandse taal;
  2. Koningsdag;
  3. pakjesavond en Sinterklaas;
  4. fietsen;
  5. de Elfstedentocht;
  6. de Nederlandse vlag;
  7. de Deltawerken;
  8. molens;
  9. het Dagboek van Anne Frank;
  10. dijken.

Klik hier voor het publieksmagazine van het onderzoek 

 

Polarisatie valt mee

In de Top 20 zien we ‘eerst en vooral de Nederlandse taal, maar ook nationale feestdagen, tradities en gewoonten, symbolen en iconen’. Religies en kenmerken die betrekking hebben op ons politieke bestel, rechtsstelsel en onze politieke vrijheden ontbreken in de Top 20 omdat andere landen die kenmerken ook hebben. Ze blijken wél van belang te zijn voor de verbondenheid met Nederland. Dat geldt met name voor waarden als vrijheid in het algemeen, gelijkheid tussen man en vrouw en tussen homo en hetero, democratie, algemeen kiesrecht, de grondwet, persvrijheid, vrijheid van meningsuiting en vrijheid van onderwijs.

‘Sociale voorzieningen, waarden en normen en een hoog welvaartsniveau zijn aspecten waarvan men hoopt dat die over 50 jaar nog steeds herkenbaar zijn voor ons land.’ Intolerante en discriminatie zien Nederlanders het liefst zo snel mogelijk verdwijnen.

De conclusie van het SCP is dat het met de polarisatie wel meevalt: ‘Waar Nederlanders het wél over eens zijn, sneuvelt in de discussie en komt dan vaak niet aan bod, waar we het niét over eens zijn wordt juist breed uitgemeten.’