Inloggen
home > boekbesprekingen > stagnatie van professionals

Stagnatie van professionals

Kennisontwikkeling gaat steeds sneller en hetzelfde geldt voor kennis veroudering. Professionals zijn de dragers van deze kennis. Tegelijkertijd gaan die professionals op hogere leeftijd met pensioen.  Hun loopbanen duren langer. Door deze ontwikkelingen is het risico van stagnatie van professionals groot. Hoe kun je stagnatie tijdig herkennen? Hoe pak je het aan? Hoe kun je het voorkomen? Dat zijn de centrale vragen in het boek “Stagnatie van professionals” van Ron van de Water en Mathieu Weggeman.

 

Door digitalisering, horizontalisering, informatisering en globalisering is de kennisontwikkeling de afgelopen jaren in een stroomversnelling gekomen. Bovendien zijn in het sociale domein steeds meer flexibele, losjes aan elkaar gekoppelde, horizontale netwerken ontstaan ‘waarin kennis moet stromen om tot snellere,betere, nieuwere producten en diensten te komen’. Volgens Van de Water en Weggeman zijn professionals de dragers van deze kennis:  ‘naar autonomie strevende, veelal eigenzinnige mensen, gedreven door hun vak en moeilijk aan te sturen’.  Omdat kennis en werkwijzen steeds sneller verouderen, wordt het voor professionals steeds moeilijker om goed bij te blijven. Terwijl we ook langer door werken. Deze ontwikkelingen brengen het risico van stagnatie van professionals met zich mee. Die stagnatie kan ook een andere oorzaak hebben. Als organisaties niet tegemoet komen aan veranderende behoeften en verwachtingen van professionals, dan veroorzaakt de organisatie zelf deze stagnatie. Om succesvol te blijven functioneren, moeten professionals volgens de auteurs aan een aantal criteria voldoen. Zo moeten ze beschikken over vakinhoudelijke capaciteiten, ontwikkelingpotentie, creativiteit, initiatief en ondernemerschap, samenwerkingsbereidheid en blijvende betrokkenheid.

 

Uit onderzoek blijkt dat professionals al na hun vijfendertigste minder gaan bijdragen, maar ook dat één derde van de veertigers, vijftigers en zestigers continu goed blijft presteren. Dit zijn professionals die complexe opdrachten uitvoeren, waarbij meer beoordelingsvermogen, kunde en vakinhoudelijke kennis nodig is dan bij routinewerk.  Ook professionals die doorgroeien tot managers en ideeënontwikkelaars blijven het goed doen. Voor al  deze high performers geldt het motto ‘een leven lang leren’. Ook professionals die waardering krijgen blijven beter presteren dan professionals die het zonder complimenten moeten redden.

De auteurs benadrukken het verschil tussen burn-out – een ziekte die juist gemotiveerde werknemers kan treffen – en stagnatie, dat betrekking heeft op ontwikkeling, bijdrage en prestatie.  Ze beschrijven een aantal mogelijke oorzaken van stagnatie: identiteitscrisis, onverklaarbare klachten, problemen in communicatie en assertiviteit,fout zelfbeeld, perfectionisme en foute loopbaankeuzes. Een goed mentorsysteem kan stagnatie voorkomen. Belangrijk is dat professionals gestimuleerd worden te blijven groeien en dat vanuit de organisatie adequaat wordt gereageerd op de rond het veertigste levensjaar vaak voorkomende midlifecrisis. De kans daarop is het grootst als professionals rond die leeftijd vastzitten in hun werk of in hun relatie.

 

Van de Water en Weggeman belichten uitgebreid de signalen van stagnatie en de fasen van stagnatie. In het tweede deel van hun boek beschrijven ze een aantal concrete voorbeelden van gevolgen van stagnatie voor de organisatie in een aantal sectoren: de bouw, de kunst, het onderwijs en de ouderenzorg. In het laatste hoofdstuk van dit deel concluderen zij dat slecht leiderschap en disfunctionele culturen belangrijke oorzaken van stagnatie zijn.

Het derde deel van het boek is getiteld “Opsporing en preventie”.  Hier presenteren de auteurs het Stagnatiemodel ten behoeve van opsporing en preventie van stagnatie bij professionals. Het model omvat een aantal  instrumenten en testen die gevalideerd zijn en in de praktijk hun nut hebben bewezen.  Op basis van het Stagnatiemodel hebben Van de Water en Weggeman een organisatie-audit ontwikkeld die inzicht geeft in oorzaken van stagnatie en groei, ontwikkeling en innovatie. Hoe die audit werkt, lichten de auteurs toe aan de hand van een actuele casus: de huidige reorganisatie van de Belastingdienst.  Dit boek is een aanrader voor elke bestuurder die beter zicht wil krijgen op onderstromen in zijn of haar organisatie en die zowel professionals als de organisatie wil laten floreren.